Rozdział 1

Rozdział 6 Rozdział 2

Historia ZHP w Przasznyszu – Okres przedwojenny

Niezwykle trudno jest określić wydarzenie które można uznać za początek harcerstwa na ziemi przasnyskiej. Ruch zapoczątkowany przez Roberta Baden Powella znalazł podatny grunt na będącej wówczas w wielowiekowej niewoli Rzeczpospolitej. Ośrodki ruchu skautowego powstawały w całym kraju.

Monografia wydana w 2002 roku z okazji 85 – lecia przasnyskiego ZHP z której pochodzi większość przytoczonych na tej stronie informacji, za pierwszego harcerza uznaje Eugeniusza Kłoczowskiego mieszkańca majątku Bogdany koło Chorzel. Wspomina on, że będąc uczniem Szkoły Handlowej w Mławie należał w 1913 roku do drużyny harcerskiej.

Eugeniusz Józef Dominik KłoczowskiEugeniusz Józef Dominik Kłoczowski h. Rawicz (ur. 4 sierpnia 1897 w Bogdanach w powiecie przasnyskim, zm. 22 czerwca 1985 w Poznaniu) – ziemianin, inżynier rolnik, publicysta. Syn Piotra Józefa Kłoczowskiego i Kazimiery z Rykowskich, właścicieli majątku Bogdany. Ukończył szkołę polską w Mławie, gdzie należał do konspiracyjnego kółka młodzieży (matura 1914). Studia wyższe odbywał w Warszawie (1916-1921, ukończył je z dyplomem inżynierskim w SGGW (1925). W 1918 jako ochotnik odbył kampanię lwowską .Pisał artykuły i broszury na tematy aktualne, był współpracownikiem wydawanego w Płocku Hasła Katolickiego oraz Gazety Rolniczej (w l. 1936-39 był zastępcą red. naczelnego Gazety). Po wojnie zamieszkał w Wielkopolsce.

Pierwszą męską drużynę skautową założył w Przasnyszu Henryk Białoszewski z zawodu stolarz. Było to w roku 1917. Warto też wspomnieć, że Henryk Białoszewski uczestniczył w III powstaniu Śląskim.

Tajne zbiórki odbywały się w polu na Zawodziu lub w ruinach klasztoru. Zajęcia przenikała idea walki o odzyskanie niepodległości. To przygotowanie miało już niebawem bardzo się przydać. W listopadzie 1918 roku przasnyscy harcerze uczestniczyli w rozbrajaniu Niemców.

W 1920 roku zostały utworzone dwie drużyny. Męska drużyna harcerska im księcia Józefa Poniatowskiego na której czele stanął Walerian Charkiewicz. Drugą drużyną była Żeńska Drużyna Harcerska im. Królowej Jadwigi z pierwszą drużynową w osobie Aurelii Sadowskiej. Jej założycielem był bardzo zasłużony dla przasnyskiego harcerstwa ksiądz Tadeusz Kamiński. Drużyny należały odpowiednio, żeńska do Hufca Mława, męska do Hufca Ciechanów. W latach trzydziestych obie drużyny osiągnęły stany osobowe po około 80 harcerzy. Organizacja harcerstwa na piony męski i żeński była charakterystyczna dla okresu Polski międzywojennej.

harcerze z ks. Tadeuszem Kamińskim
Fotografia przedstawia przasnyskich harcerzy z księdzem Tadeuszem Kamińskim około 1924 roku.

przasnyskie harcerki z ks. Tadeuszem Kamińskim i swoją drużynową Aurelią Sadowską
Fotografia przedstawia przasnyskie harcerki również z ks. Kamińskim i swoją drużynową Aurelią Sadowską.
Wczesne lata dwudzieste.

ks. Tadeusz KamińskiTadeusz Kamiński (ur. 13 kwietnia 1894 w Uniejewie, zm. 19 kwietnia 1967 w Cieksynie) – polski kapłan katolicki, działacz harcerski. Pochodził z rodziny rolniczej. Do seminarium duchowego w Płocku wstąpił w 1913. Święcenia kapłańskie przyjął 19 czerwca 1919 z rąk biskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego. Był wikariuszem w parafiach Sierpc (1919-1920) i Przasnysz (1920-1926), prefektem szkół w Przasnyszu (1920-1932), proboszczem w Czernicach Borowych (1930-1945), administratorem w parafiach Biała i Brwilno (1945), proboszczem parafii Cieksyn (od 1945). W Przasnyszu był drużynowym Męskiej Drużyny Harcerskiej im. Księcia Józefa Poniatowskiego, założył również drużynę żeńską im. Królowej Jadwigi oraz pisemko harcerskie Kukułka.

Początkowy okres po odzyskaniu niepodległości to nadal czas walki o kształt granic Polski. Ten egzamin z patriotyzmu przasnyskie harcerstwo zdało bardzo dobrze. Organizowano kwesty pieniędzy. Młodsi harcerze pomagali w gospodzie żołnierskiej.

Rok 1920 to czas wojny polsko – bolszewickiej. Jak podaje wspomniana monografia, grupa 17 najstarszych harcerzy w wieku powyżej 16 lat zgłosiła się na ochotnika. Szczęśliwie wszyscy wrócili żywi.

Ryszard Wincenty BiałoszewskiW tym miejscu należy szczególnie wspomnieć osobę Ryszarda Białoszewskiego. Ten 17 letni chłopak, żołnierz piechoty, 15 sierpnia pod Wronami kilkukrotnie przechodził rzekę z rozkazami a 26 września podczas uderzenia na Grodno poderwał do udanego ataku swoją kompanię. Za czyny wojenne został osobiście odznaczony przez Marszałka Józefa Piłsudskiego Krzyżem Virtuti Militari V klasy. Ryszard Wincenty Białoszewski (ur. 22 stycznia 1903 w Warszawie, zm. 26 lipca 1966 w Warszawie) kolejarz. W 1917 ukończył szkołę podstawową. Od 1919 pracował w starostwie w Przasnyszu jako kancelista. Tu wstąpił do harcerstwa. W 1939 przydzielony do pogotowia mechanicznego i skierowany na tereny województw wschodnich. Po wojnie zamieszkał w Polsce.

W latach dwudziestych harcerze spotykali się na zbiórkach ucząc się topografii, wiązania węzłów, alfabetu Morsea. Działał warsztat stolarski i introligatorski. Harcerze należeli do orkiestr i kółek teatralnych. Poznawano historię Polski i Harcerstwa. Ukazywała się gazetka pod tytułem „Kukułka”.

Kukułka

Pisemko wydawane od 1922 roku. Drukowano je w miejscowej drukarni Klejnmana. Redagowali je ks. Kamiński i Stefan Królicki. Do dziś zachował się tylko numer 12 z 01.05.1922 roku.

Kilka stron z podręcznika harcerskiego z wczesnych lat dwudziestych…

strony z podręcznika harcerskiego z wczesnych lat dwudziestych
strony z podręcznika harcerskiego z wczesnych lat dwudziestych
strony z podręcznika harcerskiego z wczesnych lat dwudziestych
strony z podręcznika harcerskiego z wczesnych lat dwudziestych

Istotną datą przasnyskiego harcerstwa jest powstanie w 1938 Męskiego Hufca Harcerzy w Przasnyszu. Podlegał on Chorągwi Mazowieckiej w Płocku. Pierwszym Hufcowym został Ludwik Rogowski nauczyciel w-f w Szkole podstawowej nr 1. Był on również drużynowym działającej w tej szkole od 1935 roku drużyny im. Króla Władysława Jagiełły. Niestety nie są znane jego dalsze losy. Zaginął podczas trwania II wojny światowej.

Rozdział 6 Rozdział 2